Popular Posts

Wednesday, July 26, 2017

पृथ्वी नारायण शाहमा राष्ट्र निर्माणको चेतना थियो ! SUSHIL GAUTAM/ Finland

  एक दिन ग्यालेली ग्यालिलियो, आइज्याक न्युटन र अल्बर्ट आइन्स्टाइन उत्तरी युरोपको कुनै ठाउँ घुम्दै जाँदा एउटा कालो भेडा देखा परेछ । त्यसलाई देख्ने बितिक्कै ग्यालिलियोले भनेछन – ओहो युरोपको भेडा त कालो हुँदो रहेछ । यो सुनेर न्युटनले भनेछन – त्यसरी भन्न मिल्दैन, युरोपमा कालो भेडा पनि पाइँदो रहेछ भन्नुपर्छ । आइन्स्टाइनले दुवैको कुरा सच्याउँदै भनेछन – त्यसरी पनि मिल्दैन बरु युरोपको उत्तर भागमा आइपुग्दा एउटा भेडा थियो जसको हामी फर्केको भाग चै कालो थियो भन्नुपर्छ । प्लस टु पढ्दा बिज्ञान सम्बन्धी एउटा किताबमा लेखिएको कथाको अंश हो यो । ग्यालेलियोको समय देखि आइन्स्टाइनसम्म आईपुग्दा पश्चिमी देशहरूमा कसरी बिचारको बिकास भयो भनेर कथात्मक शैलीमा देखाईएको थियो ।डा. निर्मलमणि अधिकारीको शब्द सापट लिएर भन्दा आइन्स्टाइनको भनाईमा पनि सुधार गर्न सकिन्छ किनभने दुई चार वटा व्यंजन जोडेर बनाईएको शब्दले सधै एउटै अर्थ बोक्छ भन्ने कुनै ग्यारेन्टी छैन ।  जस्तै इण्डिया भन्नाले पाकिस्तानदेखि बंगलादेशसम्मको भूभागलाई चिनिन्थ्यो १९४७ अघि सम्म । आज कास्मिरदेखि कन्याकुमारीमा सिमित छ । सत्तरी बर्षमा पैतिस प्रतिशत खुम्चियो शब्द भौगोलिक रुपमा भन्दा । नेपाल भन्नाले काठमाडौँ खाल्डोलाई मात्र चिनिन्थ्यो एकीकरण अघि  । अहिले पुर्व मेचीदेखि पश्चिम महाकालीसम्म फैलियो । दुई सय पचास बर्षमा कैयौं गुणाले फैलियो । खुम्चिनु र फैलिनुमा मात्र सिमित रहेनछ शब्दको अर्थ । पहिले पहिले ‘साम्प्रदायिक’ इज्जत प्रतिष्ठाको बिषय रहेछ, अहिले ‘ साम्प्रदायिक ‘ छिछिको पात्र बन्नु हो ।
सन्तोष चिमरियाजी पृथ्बीनारायण शाहलाई ‘सामन्ती’  समयमा बनेका शक्तिशाली सामन्त राजा भनेर लेख लेखे ।  पृथ्बीनारायण शाहलाई प्रयोग गरिएको ‘सामन्ती’ शब्द प्रति मेरो पनि समर्थन छ । निश्चय नै उनि शक्तिशाली सामन्त राजा नै हुन् । उनैले भुरे टाकुरे राजा र भारदारको पगरी खोसे तर एउटा डाँडामा बालीनाली भित्राउने बेला अर्को डाँडाको राज्यले आएर लुटेर लाने अवस्थालाई भने रोके । राज्य कर त टाकुरे राजालाई बुझाए पनि बुझाउनु नै हो एकिकरणको सपना देखेका सामन्ती राजालाई बुझाए पनि बुझाउनु हो ।
तत्कालिन अवस्थामा सामन्त शब्दले पदलाई जनाईन्थ्यो । सामन्त, महासामन्त एउटा प्रतिष्ठित पदवी थियो । पृथ्बीनारायण शाहलाई आज पनि गर्वका साथ महासामन्त भन्न सकिन्थ्यो होला यदि उनी भन्दा झन्डै सय बर्षपछि जन्मिएका कार्ल मार्क्स भनेपछि भुतुक्कै हुनेहरूको संख्या नभईदिएको भए ।
उनी सामन्त नै हुन् तर तात्कालिन परिवेशमा उनको सामन्तपनको पनि तुलनात्मक बुझाई हुनुपर्छ । जे कुरा पनि पश्चिमी दृष्टिकोणबाटै हेर्ने परिपाटीले सामन्ती शब्द पनि भ्रष्ट भएको हुनसक्छ । जब उनी महासामन्त बन्ने महत्वाकांक्षा लिएर अन्य फरक भाषा, संस्कार, धार्मिक सम्प्रदाय र भेषभुषा भएको राज्यमा आक्रमण गर्दै थिए । त्यसको तीन सय बर्ष अघि अर्थात १४५२ मा पोर्चुगलका पोपले राजा निकोलसलाई गैर क्रिश्चियन देशलाई चर्चको मातहतमा ल्याउन आग्रह गरे । ‘ डक्ट्रिन अफ क्रिस्चियन डिस्कभरी ‘ को नामले चिनिने यस तथाकथित अन्तराष्ट्रिय कानुनले प्रभुले दिएको यस पृथ्बी क्रिश्चियनहरूको निम्ति हो – गैर क्रिश्चियनबाट मुक्त हुनुपर्छ भनेर ‘ डिस्कभरी ‘ शब्दको परिभाषा दिईयो । कुनै पनि चिज त्यो बेला सम्म  ‘ पत्ता लागेको ‘ मानिदैन जबसम्म त्यसलाई चर्चको मातहतमा ल्याईदैन अर्थात  ‘चर्च र क्रिस्चियनिटिको आधिकारिक स्वीकृति बिना ‘ डिस्कभरी’ शब्दले कुनै अर्थ राख्दैन .
यहि डक्ट्रिन अफ क्रिस्चियन डिस्कभरीलाई आधार बनाएर राति सुतिसकेका गैरक्रिस्चियनको आँगनमा झण्डा गाडेपछि त्यसले त्यो घर आँगन भोग चलन गर्न पाएन । कि त क्रिस्चियन बन्नुपर्यो कि ठाउँ छोडेर हिड्न पर्यो । हाम्रो स्कुलमा समेत पढाई हुन्छ – अमेरिका कोलम्बसले पत्ता लगाएको भनेर । हजारौ बर्ष देखि त्यस महादिप बसिरहेका गैर क्रिश्चियनहरूको दृष्टिकोण सुन्ने कुरै भएन किनभने डक्ट्रिन अफ क्रिस्चियन डिस्कभरीले गैर क्रिश्चियनहरू असभ्य हुन्छन, उनीहरूलाई प्रभुले दिएको पृथ्बीको भोग चलन गर्ने अधिकार छैन भनिएको छ । असभ्यहरूको दृष्टिकोण कसले सुनोस ? कोलम्बसले अमेरिका ‘पत्ता लगाएको’ भन्नु भनेको हामी आफैले आफैलाई असभ्य भन्नु हो, आफ्नै संस्कृति  र परम्पराप्रति घृणा गर्नु हो ।
पृथ्बीनारायण शाह जन्मिसकेका छैनन् । पुर्तुगाली भास्को डे गामाले इन्डिया पत्ता लगाए भने अझै पढाई हुँदैछ । इन्डिया भनेर आजको जस्तो काश्मिर देखि कन्याकुमारीसम्मको भूभागलाई भनिएको होइन – पुर्बिय दर्शनको मूल थलो हालको नेपाल, भारत, पाकिस्तान, अफगानिस्तान, तिब्बत यी सबैलाई भनिएको हो । यी सबैमा कि हिन्दु थिए, कि बौद्ध थिए, कि किरात थिए ,कि जैन थिए, कि बोन थिए, कि सिख थिए । तर समग्रमा यी असभ्य र जंगली थिए । किन भने यिनीहरू क्रिश्चियन थिएनन, ‘ डक्ट्रिन अफ क्रिस्चियन डिस्कभरी’ ले यहि भन्छ । भास्को डे गामा यस भूभागमा प्रवेश गरे ।
यहि सेरोफेरीमा पुर्तुगाली फ़र्डिनाड मगेल्लान फिलिपिन्स छिरे । गैर क्रिस्चियनको भूभाग क्रमश छिनिने क्रम शुरु भयो किनभने फिलिपिन्सका गुप्त बंश, पल्लव बंशले राज गरेका हिन्दु र बौद्धहरूलाई पृथ्बीको कुनै पनि भूभागमा भोगचलन गर्ने अधिकार दिने कुरै भएन । कि क्रिश्चियन बन्न पर्यो नत्र ठाउँ छोडेर भाग्नुपर्यो । एता पृथ्बी नारायण शाह जन्मिए । महासामन्त बन्ने महोत्वाकांक्षा लिएर आक्रमणमा उत्रिए । आफु ठकुरी, पराजित सेनाका मगरलाई सेनापति बनाए । पराजित राज्यकि जीवित देवी कुमारीलाई खुट्टामा ढोगेर आशिर्वाद लिए । पराजित राज्यलाई राजधानी बनाए । अरु त अरु पराजित राज्यको नामबाट बिस्तारित राज्यको नाम बन्न पुग्यो । यता यो भूभागमा चार जात छत्तिस बर्ण थियो, अहिले पनि छ र पछि पनि रहन्छ तर डाँडै पिच्छे राजा रहेनन् । हिन्दु, बौद्ध, जैन, किरात र बोन थिए अहिले पनि छन्, पछि पनि हुनेछन । उता ‘ डक्ट्रिन अफ क्रिस्चियन डिस्कभरी’  बोकेर आएकाहरूले दश देखि पचास प्रतिशत सम्म कर लगाए सिमाना जोडिएको बङ्गालमा । भकारीमा धान संकलन गरेर राख्न मनाही गरियो । खाद्यान्नको सट्टा अफिम लगाउन बाध्य पारियो । खडेरी लाग्यो । सालाखाला एक करोड मान्छे मरे । खान नपाएर  ।
अलि पर हिन्दु र बौद्धहरूको उर्वर थलो फिलिपिन्स झन् थिलोथिलो हुदै गयो । अहिले आएर तथ्यांक हेर्छु गरिबी दर नेपाल जत्तिकै २५.२ % नै छ तर रोमन क्याथोलिक ८२.९%, इभान्जेलिक २.८%, इग्लेसिया नि क्रिस्टो (क्रिस्चियानिटीको प्रकार) २.३% अन्य क्रिस्चियन ४.५% जम्मा गरेर ९२.५% क्रिस्चियन  भएछन । खै कहाँ गए त्यहाँका हिन्दुहरू ? कहाँ गए त्यहाँका बौद्धहरू ? कहाँ गए स्थानिय संस्कृति परम्परा ?
एता पृथ्बीनारायण शाह बिते । हिन्दुहरूको बिस्केट जात्रा यथावत चलिरह्यो । बौद्धहरूको सम्यक महादान झन् हर्षोल्लासपुर्ण हुदै गए । बुढा सुब्बा मन्दिर तिर्थ स्थल नै बन्यो । समय बित्यो । उता डक्ट्रिन अफ क्रिस्चियन डिस्कभरी बोकेर हालको अमेरिका छिरेकाहरूले गैरक्रिश्चियनलाई भोग चलन गर्न नपाउने कानुनको हवाला दिएर राष्ट्रपति एण्ड्रेउ ज्याक्सनले ‘ इन्डियन रिमुवल एक्ट ‘ जारी गरे । त्यहाँ हजारौं बर्षदेखि बसिआएका गैर इसाईहरूलाई मिसिसिप्पी नदी पारी खेदियो ।  हिंडेर दुई हजार माइल पार गर्ने क्रममा कैयौं मरे । महिलाहरूलाई बच्चा पाउन नमिल्ने ‘बाँझो’ बनाईयो । हालको अमेरिकामा मात्र बिस लाख देखि एक करोड असि लाख मारिए । ‘ अमेरिकन होलोकोस्ट ‘ भनेर यकिन तथ्यांक खोज्ने क्रममा गुगलमा फरक फरक तथ्यांकका लिस्ट आए । औसतमा पाँच करोड त्यहाँका आदिवासी मारिएको भनेर डेभिड इ स्टान्नर्डको किताब ‘ अमेरिकन होलोकोस्ट ‘ को पुस्तक समिक्षामा बताईएको छ । त्यो बिघ्न आदिवासी मारिएपछि आजको तथ्यांक हेर्दा प्रोटेस्टेण्ट ४६.५%, रोमन क्याथोलिक २०.८ % जेहोभाको साक्षी (क्रिस्चियन को प्रकार) ०.८% अन्य क्रिस्चियन ०.९% गरि जम्मा ७०.६ % क्रिस्चियन २२.८ % नास्तिक बाँकी रहेछन । खै त्यहाँ आदिवासीको धर्म संस्कृति परम्परा ? ठुलो जातिमा गोरा, काला र पछि एसियाबाट गएका छन् । खै त्यहाँका नेटिभ अमेरिकन ? अंग्रेजी बोल्ने ७९.२ % , स्पेनिश बोल्ने १२.९ % , भारोपेली बोल्ने ३.९ % सैयौं किसिमका आदिवासीहरूको भाषा बोल्ने अब ३.३% मा सिमित रहेछ ।
यी सामन्ती युगमा भएका घटनाहरू हुन । दुई सामन्तहरूको भिडन्त सुगौली सन्धिमा गएर रोकिएको थियो ।  उताका सामन्तले इसाई बाहेकलाई पृथ्बीको भोग चलन गर्न दिनबाट रोक्न हिंडेका थिए, यताका ‘महासामन्त’ त्यसो गर्नबाट रोकेका थिए । तिनीहरू छिरेका फिलिपिन्समा गरिबी नेपालकै बराबर छ तर हिन्दु र बौद्ध सकिए – इसाई बढेर ९२% पुर्याईयो । जब मिसिनरीहरू अफ्रिका आए तिनीहरूसंग बाइबल थियो हाम्रो हातमा जमिन । प्राथना गर्न आँखा चिम्ल्याए । आँखा खोलि हेर्दा हाम्रो हातमा बाइबल थियो तिनीहरूको हातमा जमिन । डेस्मण्ड तुतुको यो भनाई, अफ्रिकाको अहिलेको गरिबी, भोकमरी, द्वन्द, अमेरिकी आदिवासी दोहोलो र फिलिपिन्सको धर्मान्तरणको तथ्यांकलाई राखेर हेर्दा सहजै बुझिन्छ, डक्ट्रिन अफ क्रिस्टियन डिस्कभरी बोकेकाहरू मिसिनारीहरूलाई पृथ्बीनारायण शाहले किन लखेटे तर पराजित राज्यकि कुमारीलाई किन ढोगे ?
रह्यो कुरा किर्तिपुरमा सत्र धार्नी नाक कान काटेर फालेको बिषय । सिद्धिएर चार-पाँच हजारको संख्यामा बाँकी रहेका लडाकुको संख्या ठाउँको ठाउँ बाइस हजार पुर्याउन सक्ने व्यक्ति प्रधानमन्त्रीको कुर्सिमा बसेको बेला, उनलाई बुई गरेका मिसिनारीले निरछीर बिबेकी भएर सत्र धार्नी नाक कान जोखे भनेर पत्याउनु र अमेरिका कोलम्बसले पत्ता लगाएको भनेर पत्याउनु एउटै कुरा हो ।
नाक र कान काटिएको समय उत्तरी युरोपमा भेडाको एक पट्टिको भाग कालो देखिदा पुरै युरोपको भेडा कालो हुन्छ भनेर बुझिने बेला थियो । दुई चार जना भरियाको नाक नदेखेकोले पुरै कीर्तिपुरेको नाक काटिएको थियो भनेर लेखे पादरीहरूले । अहिलेको समय उत्तरी युरोपमा हामीले देखेको भेडाको हामी पट्टि फर्केको भाग कालो थियो भन्ने बेला हो । तत्कालिन अवस्थामा ठकुरी महासामन्त नजन्मिएको भए कि मल्ल, कि मगर, कि गुरुङ, कि लिम्बु महासामन्त जन्मिनै पर्थ्यो अन्यथा प्रभु नमान्नेलाई पृथ्बीको भोग चलन गर्ने अधिकार छैन भन्दै हिन्दु, बौद्ध, जैन, किरात, बोनलाई निमिट्यान्न पारेर फिलिपिन्सको अवस्था हुदैनथियो भन्न सकिदैन । बचेखुचेकाहरू कि मेरा भारत महान भन्दै हुन्थे कि नभए तामांग बोर्डलाई बर्षको पचास लाख दिने हामी गुरुङ बोर्डलाई किन नदिने भनेर लड्दै हुन्थे – अहिले दार्जिलिङ्गमा जस्तै ।
शब्द आफैले अर्थ बोक्दैन । पृथ्बीनारायाण शाहको पालामा जसरी सामन्त, महासामन्त भनेर इज्जत गरिन्थ्यो – त्यहि सामन्तलाई फेरी दोहोर्याउनु आवश्यक छ । मार्क्सवादी फरिया ओडेर ‘सामन्त’ भन्दै किन सत्तोसराप गर्नुपर्यो ? हाम्रो सन्तान दरसन्तानलाई सिकाउनुपर्छ – ” बाबु पृथ्बीनारायण शाह महासामन्त थिए । महासामन्त भनेको प्रभु नमान्नेलाई पृथ्बीको भोग चलन गर्ने अधिकार छैन भन्दै आएका मिसिनरीलाई लखेट्ने, सिंजा प्रान्तको भाषा गोर्खा मार्फत फैलाउने, पराजित राज्यको नामबाट बिस्तारित राज्य बनाउने, पराजित राज्यलाई राजधानी बनाउने अनि पराजित राज्य बैदिक सभ्यताको उत्तराधिकारी हो भन्दै शाक्यको छोरी खुट्टामा ढोग्ने दुरदर्शीलाई महासामन्त भनिन्छ । तिमी पनि भबिष्यमा त्यस्तै महासामन्त बन्नु ल ।

Monday, April 3, 2017

Ruhela pathan and Rohilla Chhaetriya relations


इतिहाँस मकवानपुर जिल्लाका कठायतहरुको : शैलेन्द्र सिंह कठायत



मकवानपुर जिल्लाको इपा पञ्चकन्या गा बि जहाँ कठायतहरुको बाहुल्यताछ वडानम्बर ' सात ' जहाँ धुरिको हिसाबले ९९ % कठायतहरु बस्दछन त्यस लगायत बाँकी सबै वडा हरुमापनी कठायत हरुको बहुल्यता रहेकोछ
इतिहाँस मकवानपुर जिल्लाका कठायतहरुको : शैलेन्द्र सिंह कठायत
डोटीका भागीरथ कठायत अन्तार्जातिय विवाह ( नेवार जातकी एक युबतीसँग विवाहगरी ) गरी हाल मकवानपुर जिल्लाको इपा पञ्चकन्या भनेर चिनिने ठाउँमा गएर बस्नुभएको थियो त्यतिबेला हाम्रा कठायतहरु डोटीराज्यमा राजगरेर बस्दथे आफ्ना छोरा नाती, दाजुभाइहरु कसैलेपनि नराम्रोकाम या कुनैपरम्परामा, खान्दानमा धक्कालाग्नेकाम गर्नासाथ उनिहरुलाई तुरुन्तै राज्यनिकला गरिन्थ्यो त्यस्तै भागीरथ कठायतले पनि अन्तर्जातिय विवाह गरेर राज्य निकाला हुनुपर्यो हाम्रो कठायतहरुको ईतिहासमा यस्ता थुप्रै भागीरथहरु थिए जो राज्यनिकाला भएर कोही खोटाङ कोही काठमाडौं, कोही पूर्व कोही पश्चिमगरी देशका अन्यन्त्र भागमा छरिएर बस्न पुगेका थिए
भागीरथ जब काठमन्डौछिरे त्यतिबेला उनिसँग उनका दुईभाई सहित आएका थिए तर बिचमा ति दुईभाई कतागए के गरे भन्नेबारेमा ईतिहास केलाउननै बाँकीछ तर सुरुमा दाजुभाइ साथमा बसे काठमान्डौको दक्षिण तर्फ रहेका दक्षिणकाली माइको मन्दिर देखी केही घण्टा पैदाल जानुपर्ने ठाउँ इपा पञ्चकन्या पनि पहिले काठमन्डौ जिल्ला नै पर्दथियो
जग्गा जमिन प्रसस्त भएका काजी, मुखिया खान्दान कठायत बिहान उठेर गाइको दुध चाढाउन दक्षिणकाली पुग्दथे अहिले पनि इपामा कठायतहरुले दक्षिणकालीलाई आफ्नो कुलदेबतामानि प्रत्यक बर्ष मङ्शिर पुर्णिमाकोदिनमा देवाली गर्ने चलनछ उतिसमयमा दक्षिणकालीमा दुध चढाएर घरफर्की खनाखाएर आफ्नो दैनिककाममा लाग्दथे सो गाउँ उनिहरुकोलागि अत्यन्तै स्वर्गसमान थियो किनकी बजारबाट टाढा बिहान दुधचढाएर समान किन्मेल गरेर घरअफर्की खाना खानकोलागि उनिहरुलाई कुनै समस्या पर्दैनथियो
बिस्तारै बिस्तारै त्यस ठाउँमा कठायत हरुको जनसंख्या बढ्दै गयो कोही राजनीति गर्नतर्फ लगे कोही बसाइसरेर अझ सुगम ठाउँतर्फ जानेक्रम जारी रह्यो बिस्तारै जनसंख्या बढ्दैगयो, कोही पल्टनमा जागिरखान लागे कोही भारततिर कमाउन लागे पहिले श्रीनाथको पल्टन जो नेपालको सबैभन्दा ठुलोगण राजाधानी काठमान्डौमाथियो मेरो आफ्नै बाजे पनि त्योपल्टनमा जागिरए हुनुहुन्थ्यो रे ! मैले थाहापाउदासम्म हर्कबहादुर कठायत गाउको मुखिया हुनुहुन्थ्यो, उहाका सम्पूर्ण परिवार राजनीतिमा लाग्नुभएको थियो पञ्चायत कालका राजनीतिग्य हाम्रो तिर कठायत बहेकअरु कोहिपनी थिएनन गोरख बहादुर कठायत उतिबेला काठमाडौं जिल्लाका सभापती हुनुहुन्थ्यो रे इपामा कठायतहरु मैले थाहा पाउदा सम्म राजगरेरै बस्नुभएको थियो भागीरथ देखी अहिले हामी १३ अौं पुस्तामा छौ यि सम्पूर्ण कुराहरु मैलेपनि हाम्रा पुर्खा देखीलेख्दै राख्नुभएका दस्ताबेज मार्फत सङ्कलन गरेको हुँ एक दिन काठमाडौं जाना लाग्द स्व बलराम कठायतले मलाई उहाको घरमा बोलाएर '' हेर नाती यो बङ्शावली हो हाम्रो हामीलाई एस्को ठुलो महत्तो त्यसकारण तैलेएसलाई छपएर लेरअाइजो भनेर एउटा पुरानो नेपाली कागज जस्मा सम्पूर्णकुराहरु लेखिएको रहेछ त्यो कागज नै नहरा है '' भनेर दिनुभएको थियो त्यसै कागजलाई आधार बनाएर मैले पनि एत्ती सम्म लेख्ने कोशीस गरे खास मा हाम्रो कठायत हरुको सम्पूर्ण विवरण भएको बंसावली महेश सिंह कठायत ले तयार पार्नुभएको जस्मा नेपाल अधिराज्यमात्रै हैन भारतदेखीकै हाम्रा पुस्ताहरुको विवरण छन
यो पढेर तपाईंहरुलाई पनि इपाको कठायत हरुको बारेमा जानकारी भयो भन्नेमा विश्वस्थछु तपाईंहरुपनी इपा गएर उहाहरुसँग भेट्नुस् आफ्नो बन्धु भनेपछी उहाहरु धेरैखुशी हुनुहुन्छ देवाली मापनि सामेल हुनुस् काठमाडौं देखी धेरै टाढा को दुरिपनीछैन कुनैपनी चार्ड बार्डमा तपाईंहरु सजिलै जान सक्नुहुनेछ गएर आफ्नो परिवार सँग एक्दमै खुशीका साथ मनाउन सक्नुहुनेछ हामी कठायतहरु एक हौ

Thursday, November 24, 2016

Cyber Security- Mahesh Singh Kathayat & Bimal Pratap Shah

Earlier this month, the Central Investigation Bureau (CIB) of Nepal Police arrested three Romanian nationals for supposedly stealing  ATM card’s details  of some unsuspecting  1,600 ATM card holders in Kathmandu and illegally retrieving their hard earned money.
Luckily, the banks and the  law enforcement agency were able to avert losses amounting to large amounts of money this time around. They did so by urging ATM users to change their PIN codes as soon as they suspected theft. But, we might not be so  lucky  next time. So, if ATM related crimes are to be curbed in the future, the banks, police, and citizens have to remain constantly vigilant, but, more importantly, the government has to be serious about tackling the security aspect of digital transformation.   
The government needs to take cyber security seriously as every aspect of our life is getting digitized and, at the same time, banking related crimes are increasing by the day. In reality, even countries that are ICT savvy are not free from cyber crimes. ATM related details in large numbers were also stolen recently from Indian banks earlier this year. It was reported that details of a close to 3.2 million debit cards were stolen from State Bank of India, HDFC Bank, Yes Bank, ICICI Bank and Axis. Luckily, the banks were able to detect the data breach quickly and advise their customers to change their ATM PIN codes avoiding further losses. The law enforcement agency later revealed that hackers had used a malware to compromise the Payment Services Platform used to power ATMs, point of sale (POS) machines, and other financial transactions to steal details of the debit cards.
ATM related crimes are increasing every year.   According to the European ATM Crime Report, ATM attacks went up by 80% in the first six months of this year compared to the same period last year. It is estimated that ATM skimmers around the world have swindled as much as 3 billion USD.  In case you are wondering, there are several ways criminals can steal ATM Card details. They can hack into the system and steal data. They can install malware in the payment system platforms to steal data from ATMs and  POS machines at the stores while the ATM cards are being used. They can  also steal ATM’s PIN codes and magnetic data from ATM booths.
There are primarily four  steps to stealing ATM Card related information from ATM booths.  First, a small device used for copying the ATM card’s magnetic strip’s  data is inserted over or  into ATM card slots. The card easily passes through the device and inside  the ATM machines without any holdup. Since, everything appears to  be functionally normally,  the ATM card’s data gets copied without unwary user’s knowledge.   
Second step is to install  a small camera above the number keypad to  capture PIN codes. People often mistake the camera with the ATM’s security camera, because the ATM appears to be functioning normally.  Covering the keypad while typing PIN Codes is one way to thwart this type of scheme. Unfortunately, criminals have already developed a tool that does not need a camera. A fake keypad is laid over ATM’s real keypad. When the buttons on the keypad overlays are pressed  to  logs the PIN Codes. Since the real buttons on the ATM keypad are also activated at the same time, cash withdrawal goes as usual making  extremely difficult to  detect fake keypads.  
The third  step is to return to the ATM booths and retrieve data capturing accessories. Then software installed on a portable computer is used to copy the ATM’s card’s magnetic strip’s data into bogus cards. The final step is to withdraw money using the ATM Cards with the corresponding PIN codes.
One of the main reasons behind increase ATM related crimes is due to the fact that the banks have traditionally put more emphasis on speed and convenience of technology over security when ATMs were installed a while back. In many cases, security measures adopted by some banks are already obsolete, not that  banks don’t care, but because technology is changing at the speed of thought. Also, some banks are reluctant to  adhere to the Standards and Guidelines on Electronic Banking.
Besides following he standards and guidelines, the banks have to proactively update security technology because criminals are always good at using the latest and greatest technologies. For example, traditionally, ATM skimmers traditionally needed access to physical cash out machines. But, now criminals have started transmitting ATM data wirelessly over Bluetooth or even cellular data connections. One simple way to prevent this type of crime is to equip ATMs with  finger vein technology and facial recognition. Unfortunately, it looks as though this security measure is also soon to be obsolete.
ATMs from  a dozen or so European countries were remotely attacked using malware that forced machines to spit out cash. According to Diebold Nixdorf and NCR Corp, the world’s two largest ATM makers, the recent heists in Europe were run from remote command centres. This allowed criminals to target  large number of machines  in what law enforcement agencies call  “smash and grab” operations designed to drain large amounts of cash  before banks find out.  It will be increasingly difficult to catch the perpetrators in the coming days, because they could be operating over the Internet from anywhere in the world. One thing is for sure, capturing criminals in the new environment will require collaboration with international law enforcement agencies.
Nepal has to develop a comprehensive national cyber security strategy if it is to think about protecting itself from cyber threats that come in many forms.  But, what can government do at this stage? Well, for one, it can learn from Singapore. Singapore, a country to have offered the first self driving taxi service in the world  is continuously preparing to harness the potential of the digital economy. Just last month, Prime Minister Lee Hsien Loong launched Singapore’s Cyber Security Strategy  that outlines the country’s plan to strengthen the cyber-security resilience.
The Strategy spells out Singapore’s vision, goals, and priorities in the area of cyber security and outlines the country’s commitment to build a resilient and trusted cyber environment. The Singapore Government feels cyber security will be the key enabler of digitally enabled economy and society. The four main pillars  underpinning the Strategy are (i) building a resilient infrastructure, (ii) creating a safer cyberspace, (iii) developing a vibrant cyber-security ecosystem, and (iv) strengthening international partnerships. 
We have learned the Nepal Telecom Authority (NTA) is busy working on a cyber security strategy with the support of the International Telecommunication Union (ITU). It seems has though it will take NTA forever to formulate a Cyber Strategy. It will take ages to implement the strategy. We hope NTA comes out with the Cyber Security Strategy that is future centric, so that is remains valid when and if does come out.   

The fact of the matter is Nepal has to embrace the New Digital Age and prosper at all cost. And, it can only do so if the cyber space is made safer for economic activities.